Nazwa tych nagród pochodzi od nazwiska szwedzkiego przemysłowca, wynalazcy dynamitu, Alfreda Nobla. Przed swoją śmiercią w 1896 r. przeznaczył on dużą sumę pieniędzy na nagrody dla ludzi, którzy przyczyniają się do ulepszania świata. W 1900 r. ustanowiono szwedzko-norweską Fundację Nobla w celu realizowania testamentu ofiarodawcy. Pierwsze nagrody przyznano w 1901 r. w dziedzinie fizyki, chemii, medycyny lub fizjologii, literatury oraz za działalność na rzecz pokoju. Od 1969 r. przyznaje się też nagrodę w dziedzinie nauk ekonomicznych. Nagrody są wręczane co roku 10 grudnia, w rocznicę śmierci Nobla, w Sztokholmie i w Oslo. Na nagrodę składa się złoty medal, dyplom i pewna suma pieniędzy. Nagrody przyznają: członkowie Królewskiej Szwedzkiej Akademii Nauk (w dziedzinie fizyki, chemii i nauk ekonomicznych), Królewskiego Karolińskiego Instytutu Medyczno-Chirurgicznego (w dziedzinie medycyny lub fizjologii) oraz Akademii Szwedzkiej (literatura) i Komitetu Nobla parlamentu norweskiego (nagroda pokojowa).