Przyroda i Historia

Zwierzęta nie będące ptakami używają do budowy swych gniazd najróżniejszych materiałów. Szympansy i goryle zakładają gniazda z połamanych gałęzi, stanowiące sprężyste platformy noclegowe. Dziki tworzą legowiska z patyków, zwane barłogiem, a małe ssaki ryją wyściełane trawą nory. Gryzonie często rozdrabniają trawę na sieczkę, ale mysz badylarka buduje gniazdo ze świeżych liści, dzięki czemu jest ono niewidoczne wśród roślinności. Jaja (skrzek) żab i młode kijanki są otoczone galaretowatymi osłonkami zewnętrznymi, chroniącymi jaja i zarodki przed wysychaniem. Samce ryb labiryntowych składają ikrę w pęcherzykach powietrza. Innego rodzaju podwodne gniazdo zakłada pająk topik: tworzy je z jedwabistej nici, unoszonej przez banieczki powietrza, przeniesione z powierzchni. Owady lądowe przeważnie nie budują gniazd; gąsienice na ogół otaczają się kokonem z jedwabistej przędzy, a mrówki i ter-mity tworzą gniazda z ziemi lub zakładają je w dziuplach drzew. Owady społeczne, np. pszczoły czy osy, budują gniazda w postaci plastrów, złożonych z sześciokątnych, przylegających do siebie komórek; pszczoły tworzą je z wosku, osy zaś z przeżutej masy drzewnej.

Myśląc o gnieździe, najczęściej wyobrażamy sobie miseczkowatą konstrukcję, w której ptaki składają jaja. Jest to jednak tylko jeden z typów gniazd, budowanych przez wiele różnych zwierząt. Na ogół gniazda stanowią bezpieczne schronienie dla młodych, lecz niektóre zwierzęta budują też gniazda noclegowe i mieszkalne. Przeważnie ptaki budują gniazda z różnego rodzaju materiału roślinnego. Czaple i orły konstruująje głównie z chrustu, a następnie wyściełają ich wnętrze miękką trawą lub sierścią. Małe ptaki wiją misterne gniazda z traw. Raniuszki tworzą owalne gniazda z traw, z dodatkiem pajęczyny; konstrukcja taka jest rozciągliwa i powiększa się w miarę rośnięcia młodych. Niektóre ptaki używają błota: jaskółki oknówki samego, a kosy zmieszanego z trawą. Lepione z błota gniazda garncarza są niezwykle trwałe – wystarczają na parę lat. Ciekawie budują swe gniazda jerzyki – formujące z chwytanych w locie piórek oraz liści i spajają je śliną. Niektóre tropikalne gatunki jerzyków używają do budowy gniazd wyłącznie śliny.

Terminem „mgławice” astronomowie określają obiekty widoczne na niebie, które nie są gwiazdami, a wyglądają jak mgliste świecące smugi lub chmury. W istocie mgławice to obłoki gazu i pyłu między-gwiazdowego albo rozległe otoczki gwiazd. Niegdyś nazywano tak również galaktyki, ponieważ nie było jeszcze sprzętu pozwalającego odróżnić od siebie te obiekty. Do dziś najbliższą nam galaktykę nazywa się Wielką Mgławicą Andromedy. Nasza Galaktyka pełna jest świecących obłoków gazu i pyłu między-gwiazdowego. Część z nich świeci własnym światłem, inne zaś odbijają światło najbliższych gwiazd. Niektóre mgławice są ciemne lub zupełnie czarne, wiemy jednak, że istnieją, gdyż pochłaniają światło leżących poza nimi gwiazd. Najbardziej znana jest Wielka Mgławica w gwiazdozbiorze Oriona. Można ją zobaczyć gołym okiem jako mglisty świecący obłok poniżej linii trzech gwiazd w tym gwiazdozbiorze.

W okresie międzywojennym do władzy w Niemczech doszła partia faszystowska: Narodowosocjalistyczna Niemiecka Partia Robotników (NSDAP). Jej członków nazwano nazistami. Wykorzystując niezadowolenie społeczne spowodowane niepowodzeniem wojennym oraz kryzysem gospodarczym, partia nazistowska zaczęła głosić hasła zapewnienia każdemu pracy, wprowadzenia silnej władzy i przywrócenia wielkości narodu; w ten sposób szybko zdobyła poparcie znacznej części społeczeństwa. W 1933 r. naziści przejęli władzę, a ich przywódca – Adolf Hitler – został kanclerzem. Natychmiast przystąpiono do rozprawy z opozycją. W szkołach nauczano, że jedynie słuszną ideologią jest ideologia faszystowska. Młodzież werbowano do faszystowskiej organizacji Hitlerjugend. Zwalczaniem opozycji zajmowała się tajna policja – gestapo. Przeciwników władzy, m.in. komunistów, aresztowano i więziono bez procesu, a wielu ludzi po prostu zniknęło bez śladu. Hitler, nazywany Fuhrerem (wodzem), zaczął głosić hasła podboju świata i przeć do wojny. Naziści wzbudzili też nastroje antyżydowskie, obarczając Żydów winą za trudności w kraju.

Nawigacja to umiejętność określania własnej pozycji na morzu lub w powietrzu i przewidywania jej zmiany. Jest to zarazem umiejętność prowadzenia statków lub samolotów do celu i oznaczania ich położenia na mapie. Najprostszą metodą stosowaną w nawigacji jest posługiwanie się kompasem magnetycznym: igła kompasu wskazuje północny biegun magnetyczny, co pozwala ustalić kurs statku. Obecnie samoloty wyposaża się w żyroskopy kursowe, w których oś wirnika jest pozioma i zachowuje stałe położenie w przestrzeni, na statkach zaś instaluje się żyro kompasy, również działające na zasadzie stałego położenia w przestrzeni osi obrotu wirnika. Pozycję statków wodnych i powietrznych ustala się też metodą radionawigacji, czyli za pomocą fal radiowych, często przesyłanych przez umieszczone na orbicie geostacjonarnej satelity, utrzymujące stałą pozycję względem Ziemi. W odbiornikach na morzu lub w powietrzu komputer porównuje czasy odbioru sygnałów z poszczególnych satelitów i wylicza na ich podstawie pozycję z dokładnością do kilkudziesięciu metrów. Na okrętach podwodnych i w samolotach stosuje się także bardzo dokładną metodę określania pozycji obiektu, zwaną nawigacją inercjalną.